mirror of
https://github.com/Nexoniarz/Finch.git
synced 2026-11-03 00:44:27 +00:00
Docs for Finch 2.0: beginners, technicians, engineers (en, pl); READMEs; raylib example
Co-Authored-By: Claude Opus 5.5 <noreply@anthropic.com>
This commit is contained in:
Nexoniarz
parent
c7ddd4d8b6
commit
3e55da2645
13 changed files with 2590 additions and 2140 deletions
|
|
@ -20,10 +20,15 @@ Czytaj powoli, po jednym rozdziale, i przepisuj każdy przykład samodzielnie. T
|
|||
8. [Podejmowanie decyzji: if](#8-podejmowanie-decyzji-if)
|
||||
9. [Powtarzanie: pętle](#9-powtarzanie-pętle)
|
||||
10. [Własne polecenia: funkcje](#10-własne-polecenia-funkcje)
|
||||
11. [Kiedy coś pójdzie nie tak](#11-kiedy-coś-pójdzie-nie-tak)
|
||||
12. [Małe projekty do zrobienia](#12-małe-projekty-do-zrobienia)
|
||||
13. [Ściąga](#13-ściąga)
|
||||
14. [Słowniczek](#14-słowniczek)
|
||||
11. [Listy: wiele wartości w jednym pudełku](#11-listy-wiele-wartości-w-jednym-pudełku)
|
||||
12. [Zabawa tekstem](#12-zabawa-tekstem)
|
||||
13. [Pytanie użytkownika](#13-pytanie-użytkownika)
|
||||
14. [Własne rodzaje wartości: struktury](#14-własne-rodzaje-wartości-struktury)
|
||||
15. [Zapisywanie do pliku](#15-zapisywanie-do-pliku)
|
||||
16. [Kiedy coś pójdzie nie tak](#16-kiedy-coś-pójdzie-nie-tak)
|
||||
17. [Małe projekty do zrobienia](#17-małe-projekty-do-zrobienia)
|
||||
18. [Ściąga](#18-ściąga)
|
||||
19. [Słowniczek](#19-słowniczek)
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
|
|
@ -72,7 +77,7 @@ Jeśli ostatnia linijka skończy się bez słowa `error`, Finch jest gotowy.
|
|||
./build/finch version
|
||||
```
|
||||
|
||||
Powinieneś zobaczyć coś w stylu `finch 1.0.0`.
|
||||
Powinieneś zobaczyć coś w stylu `finch 2.0.0`.
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
|
|
@ -446,7 +451,202 @@ Nie ma znaczenia, gdzie w pliku umieścisz swoje funkcje, nad czy pod `main`.
|
|||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 11. Kiedy coś pójdzie nie tak
|
||||
## 11. Listy: wiele wartości w jednym pudełku
|
||||
|
||||
Czasem jedno pudełko nie wystarczy. Na liście zakupów jest wiele rzeczy.
|
||||
**Lista** (programiści mówią też **tablica**) trzyma wiele wartości po kolei:
|
||||
|
||||
```c
|
||||
fn main() {
|
||||
owoce := ["jabłko", "banan", "wiśnia"]
|
||||
print(owoce)
|
||||
print("Mam", owoce.len, "owoce")
|
||||
print("Pierwszy to", owoce[0])
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
```
|
||||
["jabłko", "banan", "wiśnia"]
|
||||
Mam 3 owoce
|
||||
Pierwszy to jabłko
|
||||
```
|
||||
|
||||
- Nawiasy kwadratowe `[ ]` tworzą listę. Wartości oddzielamy przecinkami.
|
||||
- `.len` mówi, ile rzeczy jest na liście.
|
||||
- `owoce[0]` to **pierwsza** rzecz. Liczymy od **0**, więc `owoce[1]` to druga, a `owoce[2]` trzecia.
|
||||
|
||||
Jeśli zapytasz o miejsce, którego nie ma, np. `owoce[10]`, program się zatrzyma i powie:
|
||||
`index 10 is out of range (the length is 3)`, czyli „indeks 10 jest poza zakresem (długość to 3)”.
|
||||
|
||||
### Dodawanie i zabieranie
|
||||
|
||||
```c
|
||||
fn main() {
|
||||
[]int wyniki // pusta lista liczb całkowitych
|
||||
wyniki.push(10) // dołóż 10 na koniec
|
||||
wyniki.push(25)
|
||||
wyniki.push(7)
|
||||
print(wyniki) // [10, 25, 7]
|
||||
|
||||
ostatni := wyniki.pop() // zabierz ostatni
|
||||
print(ostatni, wyniki) // 7 [10, 25]
|
||||
|
||||
wyniki.sort() // posortuj
|
||||
print(wyniki)
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
### Przechodzenie po liście
|
||||
|
||||
`for ... in` odwiedza każdą wartość po kolei:
|
||||
|
||||
```c
|
||||
fn main() {
|
||||
suma := 0
|
||||
for n in [3, 5, 2] {
|
||||
suma += n
|
||||
}
|
||||
print("Suma:", suma) // Suma: 10
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
Listy umieją więcej: `contains` (czy zawiera), `find` (znajdź), `insert` (wstaw), `remove` (usuń),
|
||||
`sort` (sortuj), `reverse` (odwróć), `join` (połącz). Wszystkie opisuje [przewodnik dla techników](dla-technikow.md#tablice).
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 12. Zabawa tekstem
|
||||
|
||||
Teksty sklejasz znakiem `+`:
|
||||
|
||||
```c
|
||||
fn main() {
|
||||
imie := "Ola"
|
||||
powitanie := "Cześć, " + imie + "!"
|
||||
print(powitanie)
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
Żeby dokleić liczbę do tekstu, najpierw zamień ją na tekst przez `str(...)`:
|
||||
|
||||
```c
|
||||
wiek := 10
|
||||
print("Wiek: " + str(wiek))
|
||||
```
|
||||
|
||||
Teksty mają też przydatne narzędzia:
|
||||
|
||||
```c
|
||||
fn main() {
|
||||
slowo := "Finch"
|
||||
print(slowo.len) // 5 liter
|
||||
print(slowo[0]) // F (pierwsza litera)
|
||||
print(slowo.upper()) // FINCH (wielkimi literami)
|
||||
print(slowo.lower()) // finch (małymi literami)
|
||||
print(slowo.contains("in")) // true (czy zawiera "in")
|
||||
for litera in slowo {
|
||||
print(litera) // F, i, n, c, h, każda w osobnej linijce
|
||||
}
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
⚠️ `.len` liczy bajty, a polskie litery (ą, ę, ż…) zajmują po 2 bajty. `"żółw".len` to 7, a nie 4.
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 13. Pytanie użytkownika
|
||||
|
||||
`input` pokazuje pytanie i czeka, aż ktoś wpisze odpowiedź i naciśnie Enter:
|
||||
|
||||
```c
|
||||
fn main() {
|
||||
imie := input("Jak masz na imię? ")
|
||||
print("Miło cię poznać,", imie)
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
Odpowiedź jest zawsze **tekstem**. Jeśli potrzebujesz liczby, zamień ją przez `int(...)`:
|
||||
|
||||
```c
|
||||
fn main() {
|
||||
odpowiedz := input("Ile masz lat? ")
|
||||
wiek := int(odpowiedz)
|
||||
print("Za rok będziesz mieć", wiek + 1)
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
Jeśli ktoś wpisze coś, co nie jest liczbą, program zatrzyma się z komunikatem
|
||||
w stylu `can't turn "abc" into int` („nie da się zamienić "abc" na int”).
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 14. Własne rodzaje wartości: struktury
|
||||
|
||||
Wyobraź sobie kartę w bibliotece: każda karta ma tytuł, autora i rok.
|
||||
**Struktura** (`struct`) pozwala zrobić własny rodzaj wartości z nazwanymi częściami:
|
||||
|
||||
```c
|
||||
struct Ksiazka {
|
||||
str tytul
|
||||
str autor
|
||||
int rok
|
||||
}
|
||||
|
||||
fn main() {
|
||||
k := Ksiazka(tytul: "Hobbit", autor: "Tolkien", rok: 1937)
|
||||
print(k.tytul, "napisał", k.autor)
|
||||
k.rok = 1938
|
||||
print(k)
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
```
|
||||
Hobbit napisał Tolkien
|
||||
Ksiazka(tytul: "Hobbit", autor: "Tolkien", rok: 1938)
|
||||
```
|
||||
|
||||
- `struct Ksiazka { ... }` opisuje, co ma każda książka. Pisz to **poza** `main`.
|
||||
- `Ksiazka(tytul: ..., autor: ..., rok: ...)` tworzy jedną książkę.
|
||||
- `k.tytul` odczytuje jedną część, a `k.rok = 1938` ją zmienia.
|
||||
|
||||
Częściom możesz nadać wartość początkową. Wtedy nie trzeba ich podawać:
|
||||
|
||||
```c
|
||||
struct Gracz {
|
||||
str imie
|
||||
int zycia = 3
|
||||
}
|
||||
|
||||
fn main() {
|
||||
g := Gracz(imie: "Ola")
|
||||
print(g.zycia) // 3
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
Możesz też trzymać wiele struktur na liście: `[]Ksiazka polka`, a potem `polka.push(k)`.
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 15. Zapisywanie do pliku
|
||||
|
||||
Program zapomina wszystko, kiedy się kończy. Żeby coś zapamiętać, zapisz to do pliku:
|
||||
|
||||
```c
|
||||
fn main() {
|
||||
write_file("notatka.txt", "Kupić mleko")
|
||||
print(read_file("notatka.txt"))
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
- `write_file(nazwa, tekst)` zapisuje tekst w pliku (i zastępuje to, co tam było).
|
||||
- `read_file(nazwa)` oddaje tekst z pliku.
|
||||
- `file_exists(nazwa)` mówi, czy plik istnieje (`true` albo `false`).
|
||||
|
||||
Plik pojawi się w folderze, w którym uruchomiłeś program.
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 16. Kiedy coś pójdzie nie tak
|
||||
|
||||
Każdy się myli przy programowaniu, nawet eksperci, codziennie.
|
||||
Finch stara się tłumaczyć, co poszło nie tak, prostymi słowami (na razie po angielsku). Przykład:
|
||||
|
|
@ -485,10 +685,13 @@ Tutaj po prostu źle napisaliśmy `wiek`. Komunikat znaczy: „nie ma zmiennej o
|
|||
| `a condition must be bool` | `if` potrzebuje pytania tak/nie | Porównaj coś: `if x > 0` |
|
||||
| `unexpected character 'ż'` | Polska litera w nazwie | Zmień na zwykłą literę: `zolw` |
|
||||
| `runtime error: division by zero` | Program podzielił przez 0 w trakcie działania | Sprawdź liczbę przed dzieleniem |
|
||||
| `index 5 is out of range (the length is 3)` | Zapytałeś listę o miejsce, którego nie ma | Pamiętaj, że liczymy od 0; sprawdź `.len` |
|
||||
| `can't turn "abc" into int` | `int(...)` dostał tekst, który nie jest liczbą | Sprawdź, co wpisał użytkownik |
|
||||
| `can't use '+' on str and int` | Tekst plus liczba | Zamień liczbę na tekst przez `str(...)` |
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 12. Małe projekty do zrobienia
|
||||
## 17. Małe projekty do zrobienia
|
||||
|
||||
Spróbuj najpierw napisać każdy sam. Do rozwiązania zajrzyj dopiero, gdy utkniesz.
|
||||
|
||||
|
|
@ -595,9 +798,59 @@ fn main() {
|
|||
```
|
||||
</details>
|
||||
|
||||
### Projekt 6: Zgadnij liczbę
|
||||
|
||||
Komputer ma tajną liczbę. Gracz zgaduje, aż trafi, a komputer za każdym razem mówi „więcej” albo „mniej”.
|
||||
|
||||
<details><summary>Rozwiązanie</summary>
|
||||
|
||||
```c
|
||||
fn main() {
|
||||
tajna := 42
|
||||
proby := 0
|
||||
while true {
|
||||
strzal := int(input("Twój strzał: "))
|
||||
proby += 1
|
||||
if strzal < tajna {
|
||||
print("Więcej!")
|
||||
} else if strzal > tajna {
|
||||
print("Mniej!")
|
||||
} else {
|
||||
print("Tak! Potrzebowałeś", proby, "prób")
|
||||
return
|
||||
}
|
||||
}
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
`return` w `main` kończy program. (Wersja z losową liczbą jest w `examples/guess.fn`.)
|
||||
</details>
|
||||
|
||||
### Projekt 7: Średnia ocen
|
||||
|
||||
Zapytaj o 3 oceny, zapisz je na liście, a potem pokaż listę i średnią.
|
||||
|
||||
<details><summary>Rozwiązanie</summary>
|
||||
|
||||
```c
|
||||
fn main() {
|
||||
[]int oceny
|
||||
for i in 0..3 {
|
||||
oceny.push(int(input("Ocena: ")))
|
||||
}
|
||||
suma := 0
|
||||
for o in oceny {
|
||||
suma += o
|
||||
}
|
||||
print("Oceny:", oceny)
|
||||
print("Średnia:", float(suma) / oceny.len)
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
</details>
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 13. Ściąga
|
||||
## 18. Ściąga
|
||||
|
||||
```c
|
||||
// komentarz
|
||||
|
|
@ -630,11 +883,21 @@ fn main() { // tu zaczyna się program
|
|||
fn dodaj(int a, int b) -> int { // własne polecenie
|
||||
return a + b
|
||||
}
|
||||
|
||||
struct Zwierzak { // własny rodzaj wartości
|
||||
str imie
|
||||
int wiek = 1
|
||||
}
|
||||
|
||||
// listy: liczby := [1, 2, 3] liczby.push(4) liczby[0] liczby.len for n in liczby { }
|
||||
// tekst: "a" + "b" str(42) int("42") s.len s.upper() s.contains("x")
|
||||
// pytanie: imie := input("Imię? ")
|
||||
// pliki: write_file("p.txt", tekst) read_file("p.txt")
|
||||
```
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 14. Słowniczek
|
||||
## 19. Słowniczek
|
||||
|
||||
| Słowo | Znaczenie |
|
||||
|---|---|
|
||||
|
|
@ -647,6 +910,10 @@ fn dodaj(int a, int b) -> int { // własne polecenie
|
|||
| **funkcja** | Nazwana grupa kroków, której można używać wiele razy |
|
||||
| **pętla** | Kroki, które się powtarzają |
|
||||
| **warunek** | Pytanie tak/nie, np. `x > 5` |
|
||||
| **lista / tablica** | Wiele wartości po kolei, np. `[1, 2, 3]` |
|
||||
| **indeks** | Pozycja wartości na liście, liczona od 0 |
|
||||
| **struktura** (struct) | Własny rodzaj wartości złożony z nazwanych części |
|
||||
| **wejście** (input) | To, co użytkownik wpisuje do programu |
|
||||
| **błąd** (error) | Komunikat, że coś jest nie tak, i gdzie |
|
||||
| **bug** | Pomyłka w programie |
|
||||
|
||||
|
|
@ -662,6 +929,10 @@ fn dodaj(int a, int b) -> int { // własne polecenie
|
|||
| `return` | zwróć (oddaj) |
|
||||
| `true` / `false` | prawda / fałsz |
|
||||
| `fn` (od *function*) | funkcja |
|
||||
| `struct` | struktura |
|
||||
| `push` / `pop` | dołóż / zabierz |
|
||||
| `input` | wejście (pytanie) |
|
||||
| `len` (od *length*) | długość |
|
||||
| `error` | błąd |
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
|
|
|||
Loading…
Reference in a new issue