docs: enums, match, generics and the standard library (English and Polish)

This commit is contained in:
Nexoniarz 2026-10-25 20:59:38 +01:00
commit 94e41484dd
6 changed files with 275 additions and 13 deletions

View file

@ -33,7 +33,10 @@ kompilator działa w środku. Do tego służy [przewodnik dla inżynierów](dla-
20. [Debugowanie](#20-debugowanie)
21. [Rozwiązywanie problemów](#21-rozwiązywanie-problemów)
22. [Struktura projektu i testy](#22-struktura-projektu-i-testy)
23. [Obecne ograniczenia](#23-obecne-ograniczenia)
23. [Enumy i match](#23-enumy-i-match)
24. [Typy generyczne](#24-typy-generyczne)
25. [Biblioteka standardowa](#25-biblioteka-standardowa)
26. [Obecne ograniczenia](#26-obecne-ograniczenia)
---
@ -964,11 +967,108 @@ python3 tests/lsp_test.py # serwer języka
---
## 23. Obecne ograniczenia
## 23. Enumy i match
**Enum** to typ z krótką listą nazwanych wartości.
```
enum Kolor { Czerwony, Zielony, Niebieski }
enum Status { Ok = 200, Brak = 404 } // wariantowi można nadać numer
k := Kolor.Zielony
print(k) // Zielony
print(int(Status.Brak)) // 404
print(Kolor(2)) // Niebieski: liczba zamieniona na enum (sprawdzana: Kolor(7) to błąd)
```
Warianty pisze się `Kolor.Czerwony`. Można je porównywać przez `==` i `!=` (nie przez `<`), używać jako klucze map,
pola struktur i elementy tablic, a enum może mieć metody jak struktura: `fn Kolor.nastepny() -> Kolor { ... }`.
**match** wybiera, co zrobić, na podstawie wartości — zamiast drabinki `if`:
```
match k {
Czerwony -> print("ciepły") // w matchu na enumie wystarczy sama nazwa
Zielony, Niebieski -> print("zimny") // kilka wartości w jednej gałęzi
}
rozmiar := match n { // jako wyrażenie: daje wartość
1, 2, 3 -> "mały"
4, 5 -> "średni"
else -> "duży"
}
match slowo {
"koniec" -> {
print("pa")
return
}
else -> print("co?")
}
```
`match` działa na enumach, liczbach całkowitych, znakach, tekście i bool. Gałęzie sprawdzane są po kolei. Match na
enumie musi obsłużyć **każdy wariant** albo kończyć się `else` (kompilator wskaże brakujące); każdy inny match
potrzebuje `else`. W wyrażeniu wszystkie gałęzie dają ten sam typ.
## 24. Typy generyczne
Napisz funkcję lub strukturę raz dla dowolnego typu, z typem jako nazwą w nawiasach kwadratowych:
```
fn max[T](T a, T b) -> T {
if a > b {
return a
}
return b
}
struct Stos[T] {
[]T elementy
}
fn Stos[T].dodaj(T x) {
self.elementy.push(x)
}
print(max(3, 9), max("jabłko", "gruszka")) // T wynika z argumentów
print(max[float](1, 2.5)) // albo zapisane wprost, gdzie nie da się go ustalić
s := Stos[int]() // generyczną strukturę zawsze pisze się z typem
s.dodaj(7)
```
Parametrów może być kilka (`struct Para[A, B]`), typy można zagnieżdżać (`Stos[Para[int, str]]`). Każde użycie tworzy
własną kopię kodu, więc generyk jest tak szybki jak kod napisany ręcznie. Nie ma ograniczeń: jeśli `T` nie potrafi
tego, co robi funkcja (`a > b` na strukturze), błąd mówi o tym i podaje, którą wersję budowano, np.
`(while building wiekszy[Punkt])`.
## 25. Biblioteka standardowa
Moduły dołączone do Fincha, napisane w Finchu. `import json` szuka najpierw `json.fch` obok Twojego pliku, potem w
bibliotece — więc Twój własny plik o tej nazwie ma pierwszeństwo.
| Moduł | Co robi |
|---|---|
| `path` | `join`, `base`, `dir`, `ext`, `stem`, `parts`, `clean`, `is_abs`: ścieżki jako tekst, rozdzielone `/` |
| `time` | `now()`, `millis()` (zegar do mierzenia), `sleep(ms)`, `date(t)`, `local(t)`, `format(t, "%Y-%m-%d")`, `days_in_month` |
| `proc` | `run(cmd)` (kod wyjścia), `output(cmd)` (co wypisało; błąd, jeśli się nie udało), `env(nazwa, domyślna)`, `pid()`, `cwd()` |
| `json` | `parse(tekst)`, `stringify(v)`, `pretty(v)` oraz typ wartości `Json` z `get`, `at`, `set`, `push`, `has`, `str_or`, `int_or` ... |
```
import json
import path
dok := try json.parse(read_file("config.json"))
nazwa := dok.get("name").str_or("bez nazwy") // brakujący klucz to null, więc łańcuch nigdy się nie psuje
dok.set("name", json.new_text(nazwa + "!"))
write_file(path.join("out", "config.json"), json.pretty(dok))
```
## 26. Obecne ograniczenia
Jeszcze nie ma:
- Typów generycznych (własnego `Lista[T]`), interfejsów, `match`, enumów pisanych w Finchu.
- Interfejsów i enumów, których warianty niosą wartości (`Kolo(promien)`).
- Tekstu świadomego Unicode: `.len`, `s[i]` i `upper()` działają na bajtach / ASCII.
- Wątków.
- Windowsa na ARM64, systemów 32-bitowych, WebAssembly.

View file

@ -370,6 +370,34 @@ Każdy edytor z LSP: `finch lsp`.
---
## Enumy i `match`
```
enum Kolor { Czerwony, Zielony } enum Status { Ok = 200, Brak = 404 }
k := Kolor.Zielony int(k) Kolor(1) k == Kolor.Czerwony // tylko == i !=; Kolor(7) to błąd
fn Kolor.nastepny() -> Kolor { ... } // metody działają
match k { Czerwony -> ... Zielony -> { ... } else -> ... } // same nazwy wariantów; każdy wariant albo else
x := match n { 1, 2 -> "mało" else -> "dużo" } // wyrażenie: gałęzie tego samego typu
```
## Typy generyczne
```
fn max[T](T a, T b) -> T { ... } max(3, 9) max[float](1, 2.5) // wynika z argumentów albo zapisane
struct Stos[T] { []T elementy } fn Stos[T].dodaj(T x) { ... } // typ zawsze podaje się przy tworzeniu:
s := Stos[int]() Stos[int] t Para[str, int]("wiek", 31) // nigdy samo Stos()
```
## Biblioteka standardowa (`import nazwa`; własny plik o tej nazwie ma pierwszeństwo)
| | |
|---|---|
| `path` | `join(a, b)` `base(p)` `dir(p)` `ext(p)` `stem(p)` `parts(p)` `clean(p)` `is_abs(p)` |
| `time` | `now()` `millis()` `sleep(ms)` `date(t)` `local(t)` `format(t, fmt)` `days_in_month(r, m)` |
| `proc` | `run(cmd)` `output(cmd)` (błąd z jego wyjściem) `env(nazwa, domyślna)` `pid()` `cwd()` |
| `json` | `parse(tekst)` `stringify(v)` `pretty(v)` `new_text/number/bool/null/list/object` `v.get(k)` `v.at(i)` `v.set(k, x)` `v.push(x)` `v.has(k)` `v.str_or(d)` `v.int_or(d)` `v.float_or(d)` `v.bool_or(d)` |
## Słowa kluczowe
| Słowo | Po polsku |
@ -383,6 +411,8 @@ Każdy edytor z LSP: `finch lsp`.
| `true` / `false` / `null` | prawda / fałsz / nic |
| `import` / `link` | zaimportuj / dolinkuj |
| `struct` | struktura |
| `enum` | wyliczenie |
| `match` | dopasuj |
| `defer` | odłóż (na koniec bloku) |
| `or` | albo (co zrobić przy porażce) |
| `try` | spróbuj (porażkę przekaż dalej) |